Ekonomik Yatırımlarınız Dahil Bir Konuda Plan Yapmadan Önce Bilmeniz Gereken Kavram: Korelasyon Nedir?

Korelasyon nedir? Bu terim aslında günlük hayatta sıkça karşımıza çıkan bir durumu ifade eder. Yani anlamını bilmeseniz bile her gün belki de defalarca bir korelasyona tanıklık eder ya da maruz kalırız.

Pek çok alanda karşımıza çıkan korelasyon terimi aslında istatistiksel bir kavram. Finans, ekonomi, işletme, psikoloji sosyoloji, sağlık, matematik, mühendislik ve daha birçok alan analizlerinde ve hesaplamalarında korelasyondan faydalanıyor. Bu sebeple korelasyon kavramını, korelasyon türlerini ve daha birçok detayı öğrenmek için kolları sıvayalım.

“Korelasyon nedir?” sorusunu yanıtlayarak başlayalım.

En basit tanımıyla korelasyon, iki veya daha fazla değişkenin birbirini etkilemesi durumunu ifade eden istatistiksel bir terimdir. Bir nevi söz konusu değişkenlerin birlikte hareket etme eğilimini ya da karşılıklı olarak birbirlerini nasıl etkilediğini anlamamıza yardımcı olan bir rehberdir de diyebiliriz.

Daha farklı bir şekilde ifade etmek gerekirse, korelasyon bir veya birden fazla değişken arasındaki ilişkiyi ve bu ilişkinin gücünü ifade etmeye yarar.

Yani, X ile Y’nin birbirlerine olan karşılıklı etkisini, başka bir deyişle ilişkisini, korelasyon olarak tanımlarız.

Farklı çeşitlerde korelasyonla karşılaşmak mümkün. Peki bu korelasyon çeşitleri nelerdir?

  • Pozitif korelasyon
  • Negatif korelasyon
  • Nötr korelasyon

Korelasyon kavramı korelasyon katsayısıyla (correlation coefficient) ifade edilir ve “r” ile gösterilir. Yukarıda bahsettiğimiz gibi üç farklı türde karşımıza çıkar. 

Pozitif korelasyon nedir? İnceleyelim.

Pozitif korelasyon, değişkenler arasında pozitif yönlü doğrusal bir ilişki olduğunu ve değişkenlerin birlikte hareket ettiğini ifade eder. Başka bir ifadeyle, değişkenlerden birinin değerinin artması diğerinin de değerinin artmasına sebep olur.

Pozitif korelasyonun değeri, yani gücü, 0 ile +1 arasında yer alan bir değerle ifade edilir. Bu değer +1’e ne kadar yaklaşırsa, değişkenler arasındaki ilişkinin o derece mükemmel olduğu anlamına gelir.

Daha iyi anlamak için pozitif korelasyon örneklerine bir göz atalım.

Örneğin;

  • Bir proje üzerinde geçirdiğiniz süre ne kadar artarsa, harcadığınız çaba da o kadar artar.
  • Bireysel geliriniz ne kadar yüksekse, ödeyeceğiniz vergi miktarı da o kadar artar.
  • Yapılan fazla mesai miktarı ne kadar artarsa, kazanacağınız para da o kadar artar.

Fark ettiyseniz bu örneklerde birinci değişkendeki artış sonucunda ikinci değişkende de artış olduğu görülüyor. Tam tersi bir şekilde birinci değişkende bir azalış olsaydı, bu durum ikinci değişkende de bir azalış görülmesine sebep olacaktı.

Negatif korelasyon nedir?

Negatif korelasyon, değişkenler arsında negatif yönlü doğrusal bir ilişki olduğunu ifade eder. Yani, değişkenlerdeki değerin değişimi aynı yönde hareket etmez. Değişkenlerden birinin değerinin artması diğer değişkenin değerinin azalmasına sebep olur.

Negatif korelasyonun değeri, yani gücü, -1 ile 0 arasında yer alan bir değerle ifade edilir. Benzer bir şekilde, bu değer -1 sınırına ne kadar yakınsa, değişkenler arasında o kadar mükemmel derecede negatif korelasyon görüldüğü anlamına gelir.

Negatif korelasyon örneklerini de inceleyelim.

Örneğin;

  • Çektiğiniz banka kredisi için yaptığınız ödemeler arttıkça, borç miktarınız o kadar azalacaktır.
  • Ofiste ne kadar çok çalışırsanız, evde geçireceğiniz zaman o kadar azalacaktır.
  • Bir işletmeye ne kadar çok ürün alırsanız, sermayeniz o kadar azalacaktır.

Gördüğünüz gibi birinci değişkendeki artış sonucunda ikinci değişkende bir azalış meydana geliyor. Bu iki değişken arasında negatif bir korelasyon olduğu anlamına gelir. Tam tersi bir şekilde birinci değişkende bir artış olsaydı, bu ikinci değişkende bir azalış olmasına sebep olacaktı.

Nötr (Sıfır) korelasyon nedir?

0 ifadesinin yokluğu temsil etmesinden de tahmin edebileceğiniz üzere, sıfır korelasyon değişkenler arasında bir korelasyonun yani bir ilişkinin olmadığını ifade eder.

Başka bir deyişle, değişkenler arasında bir ilişki olmaması bu değişkenlerin birbirinden bağımsız hareket ettiğini gösterir.

Korelasyon katsayısının 0’a eşit olması, değişkenler arasında doğrusal bir ilişki olmadığını ifade eder.

Nötr (Sıfır) korelasyonun örneklerini de inceleyelim.

Daha önce de bahsettiğimiz gibi sıfır korelasyon değişkenler arsında bir ilişki olmadığı anlamına gelir. Örneğin aşağıdaki ifadelerde yer alan değişkenler arasında sıfır korelasyon görülür;

  • Bir insan ne kadar akıllı olursa, işe o kadar erken gelir.
  • İşletmeye ne kadar yatırım yaparsanız, çalışanlar işten o kadar erken ayrılır.

Bu durum değişkenler arasında, birbirlerini etkileyecek düzeyde bir ilişki olmadığını gösterir. Yani bir insanın akıllı olmasıyla işe erken gelmesi arasında bir ilişki yoktur.

Korelasyon ile ilgili yapılması gereken en önemli ayrım: Korelasyon nedensellik anlamına gelmez!

Nedensellik, bir değişkenin diğerini doğrudan etkilediği bir ilişkiyi ifade eder. Yani, bir değişkenin değerindeki değişik sebebiyle, diğer değişkenin değerinde bir değişik görüldüğünü neden olduğunu ifade eder.

Bir değişkendeki etkinin diğer değişken tarafından gerçekleştiğini belirtmek için daha uzun vadeli bir veriye dayanarak analiz yapılması gerekir.

Korelasyonsa, daha önce de dediğimiz gibi, iki değişken arasındaki istatistiksel ilişkiyi ölçer. Yani, bir değişkenin değerinin diğer değişkenin değeriyle nasıl bir ilişki içinde olduğunu ifade eder.  Yalnızca değişkenler arasındaki birlikte hareket etme eğilimi gösterir.

Bu sebeple, iki değişken arasında anlamlı bir korelasyon olduğu, aynı zamanda anlamlı bir nedensellik olduğu anlamına gelmez.

Korelasyon neden nedensellik belirtmez? Hemen bir örnekle açıklayalım.

Örneğin, yaz aylarında dondurma satışlarının artmasıyla, çıkan orman yangını miktarının artması arasında pozitif bir korelasyon görülebilir.  Çünkü aslında iki durumun artışı da muhtemelen artan hava sıcaklığına bağlı olarak gerçekleşir.

Fakat bu, dondurma satışlarının orman yangınlarına sebep olduğu anlamına gelmemektedir. Bu örnekten de anlaşılacağı üzere, korelasyon nedensellik belirtmez!

Peki korelasyon katsayısı nasıl hesaplanır?

Genellikle SPSS vb. analiz programları yardımıyla hesaplanan korelasyon katsayısını hesaplamak için kullanılan çeşitli analiz yöntemleri vardır. Hangi tekniğin kullanılacağına karar vermek için aşağıdaki ifadelere yönelik detayların bilinmesi gerekir.

  • Değişkenlerin ölçülmesinde kullanılan ölçek tipi
  • Değişkenlerin sürekli veya süreksiz olma durumu
  • Verilerin doğrusal olup olmama durumu

Korelasyon katsayısı hesaplama yöntemlerine bir göz atalım:

Korelasyonu hesaplanacak değişkene ilişkin detaylar bilindikten sonra uygun olan analiz yöntemi kullanılarak korelasyon katsayısı hesaplanabilir. Korelasyon hesaplamak için kullanılan bazı analiz yöntemleri şunlardır:

  • Pearson momentler çarpımı korelasyon katsayısı
  • Spearman brown sırlama farkları korelasyon katsayısı
  • Nokta çift serili korelasyon katsayısı
  • Çift serili korelasyon katsayısı
  • Dörtlü korelasyon katsayısı
  • Kısmi korelasyon katsayısı
  • Çoklu korelasyon katsayısı

Bu içerikte, en sade haliyle “Korelasyon nedir?” sorusunun cevabını vermeye çalıştık. Her ne kadar bu konu istatistik kitaplarında sayfalarca anlatılan bir konu olsa da korelasyon türleri, korelasyon katsayısı hesaplama yöntemleri ve korelasyon örnekleri gibi başlıklarla okuyucularımızın konu ile ilgili genel çerçeveyi çizmelerine yardımcı olmayı amaçladık.

Kaynaklar: Investopedia, Australian Bureau of Statistics, SPSS-AMOS-META uygulamalı istatistiksel analizler – Prof. Dr. Yalçın Karagöz

İlginizi çekebilecek diğer içeriklerimiz:

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

bahsegel giriş
casibom giriş
betvole
casibom
bets10
casinomaxi
casinomaxi
casinoper
cratosslot
dinamobet
dumanbet
grandpashabet
betvole
casibom
bets10
casinomaxi
casinomaxi
casinoper
cratosslot
dinamobet
dumanbet
grandpashabet
superbetin
sekabet giriş
setrabet giriş
supertotobet giriş
tarafbet giriş
tipobet giriş
tulipbet giriş
tümbet giriş
vdcasino giriş
winxbet giriş
betpark
betroad
bets10
bettilt
betvole
casibom
casinomaxi
casinoper
dinamobet
grandpashabet
goldenbahis
holiganbet
hovardabet
imajbet
interbahis
jojobet
asyabahis
bahigo
limanbet
makrobet
mariobet
meritking
mobilbahis
mostbet
cratosslot
sekabet
dinamobet
bahigo
perabet
ngsbahis
onwin
bahiscom
paribahis
belugabahis
tipobet
bahigo
onwin
bahigo
betcup
matbet
mariobet
mariobet
limanbet
dinamobet
1xbet
nakitbahis
ngsbahis
bahigo
onwin
paribahis
perabet
piabet
pinup
pulibet
redwin
sahabet
bahigo
perabet
ngsbahis
onwin
bahiscom
paribahis
belugabahis
tipobet
piabet
pulibet
sahabet
setrabet
slotbar
superbahis
timebet
tipobet
tumbet
vdcasino
vevobahis
bahiscom
casibom giriş
lidyabet giriş
lidyabet
jojobet
betmarlo giriş
marsbahis giriş
betcup giriş
bets10
Asyabahis
betmoon
betnano
rexbet
rokubet
romabet
sahabet
savoybet
sekabet
setrabet
superbet
tarafbet
tipobet
tulipbet
tumbet
winxbet
neyine
noktabet
norabahis
oleybet
onbahis
onwin
orisbet
padisahbet
palacebet
paribahis
parmabet
perabet
piabet
pinup
pokerbeta
polobet
pusulabet
redwin
kralbet
ligobet
mariobet
limanbet
limanbet
matadorbet
matbet
meritking
milanobet
milosbet
mostbet
mrbahis
nakitbahis
extrabet
gobahis
gorabet
hilbet
ikimisli
Abdulla62630105
jetbahis
jojobet
klasbahis
betpark
betpas
betper
interbahis
goldenbahis
betcup
slotbar
asyabahis
xslot
restbet
rexbet
rokubet
romabet
sahabet
savoybet
sekabet
setrabet
supertotobet
superbet
tipobet
tarafbet
tulipbet
tumbet
winxbet
vdcasino
maltcasino
milanobet
milosbet
mobilbahis
mrbahis
nakitbahis
extrabet
favoribahis
favorisen
gobahis
gorabet
grandpashabet
hilbet
ikimisli
imajbet
intobet
jasminbet
jetbahis
jojobet
klasbahis
betorspin
betpark
betpas
betper
betroad
betsat
bettilt
betturkey
betvole
casibom
casinovale
celtabet
dinamobet
discountcasino
dumanbet
elexbet
elitbahis
betebet
betexper
betine
bet
betkolik
betkom
betlike
betmatik
betnis
betonred
bahisal
bahiscom
bahsegel
baymavi
baywin
1xbet/a>
7slot
akcabet
aresbet
asyabahis
bahigo
bahis1000
vevobahis
kingbetting
anadolucasino/a>
goldenbahis
betticket
betovis
casinoper
avcılar escort
esenyurt escort
bahçeşehir escort
beylikdüzü escort
bakırköy escort
halkalı escort
şirinevler escort
şişli escort
istanbul escort
esenyurt escort
avcılar escort
tarafbet
betist giriş
showbet
xslot giriş
favorislot
barn festival
pragmatic slot oyunları
radissonbet
egt oyna
betmarlo
floating dragon oyna
bonus hunt" rel="dofollow">bonus hunt">bonus hunt
aresbet
tombala oyna
wild wild riches oyna
betibom
dog house megaways
diyarbet
diyarbet
diyarbet
diyarbet
wild west gold oyna
markaj giriş
trwin giriş
altıncasino
diyarbet
diyarbet
diyarbet
diyarbet
diyarbet
diyarbet
diyarbet
sugar rush oyna
hiperwin
sweet bonanza oyna
diyarbet
diyarbet
mrbahis
favorislot
markaj giriş
trwin
big bass bonanza oyna
gates of olympus oyna
egt oyna
favorislot
markaj giriş
trwin
betingo
bahisbudur
casi pol
casipol giriş
casipol giriş
casipol
casipol
romabet
mrbahis
casipol şikayetvar
casipol giriş
casipol twitter
casipol şikayet
casipol
casipol güncel giriş
casipol güncel
casipol giriş
casipol girişi
Ümraniye Escort
pendik escort
betturkey